Pogledajte kako su Berlin, Pariz i London sasjekli Trumpov plan za sudbinu BiH!

Politika međunarodne zajednice prema Bosni i Hercegovini zapala je u najdublju krizu od potpisivanja Daytonskog sporazuma. Evropske sile su se otvoreno suprotstavile administraciji Donalda Trumpa unutar Vijeća za implementaciju mira (PIC). Pariz, Berlin i London odbili su američkog favorita za poziciju novog visokog predstavnika, što je dovelo do ozbiljnih geopolitičkih tenzija, dok Sjedinjene Američke Države već otvoreno prijete posljedicama.

Kako prenosi njemački list Taz, službeni Washington je izrazio duboko razočaranje jer kandidat kojeg preferira Bijela kuća nije dobio podršku. Zbog ovog prkosa evropskih saveznika, američki predsjednik Donald Trump sada ozbiljno razmatra preispitivanje dosadašnje američke podrške Bosni i Hercegovini, kao i cjelokupne uloge SAD-a na Balkanu.

Sukob oko Schmidtovog nasljednika i prijetnje iz Washingtona

Kriza je eskalirala nakon što je njemački političar Christian Schmidt podnio ostavku na poziciju visokog predstavnika 11. maja. Ambasada SAD-a u BiH saopštila je da se očekivalo da će PIC na ovu ključnu funkciju imenovati italijanskog diplomatu po imenu Antonio Zanardi Landi, kojeg snažno gura Trumpova administracija.

S druge strane, ključne države Evropske unije, Francuska i Njemačka, udružene sa Velikom Britanijom, blokirale su američki prijedlog i dale apsolutnu podršku francuskom diplomati Renéu Troccazu.

Nakon ove blokade, SAD su zaprijetile da bi „evropska neodlučnost“ mogla prisiliti Washington da potpuno preispita svoju ulogu u trenutnom međunarodnom prisustvu u BiH. SAD su do sada bile ključni vojni i politički garant opstanka države, pa predstavnici civilnog društva u Sarajevu izražavaju ozbiljan strah da Trumpova administracija sada svjesno skreće prema srpsko-ruskoj liniji, koja zagovara etnonacionalnu podjelu zemlje.

Sudbina Bonskih ovlaštenja i smjena Milorada Dodika

Dok srpske i hrvatske nacionalističke struje u BiH u ovom sukobu vide priliku za ostvarivanje svojih teritorijalnih i političkih ambicija (poput stvaranja trećeg entiteta ili secesije), probosanske snage, civilno društvo i manjine čvrsto ustrajavaju na očuvanju zajedničke države. Budući da kompromis unutar PIC-a još uvijek nije postignut, saopšteno je da će Schmidt ostati na funkciji visokog predstavnika sve do postizanja potpunog konsenzusa među velikim silama.

Iza ovog personalnog sukoba krije se temeljno neslaganje o budućnosti samog Ureda visokog predstavnika (OHR). Američka vlada već sedmicama signalizira da bi naredni šef OHR-a morao imati znatno manja ovlaštenja i potpuno ukinute Bonske ovlasti – izvanredna prava intervencije kojima se nametnu zakoni i smjenjuju bh. političari.

Upravo je te Bonske ovlasti Christian Schmidt ranije iskoristio protiv lidera SNSD-a Milorada Dodika, čije je odbijanje da prizna odluke OHR-a o imovini i ustavnom poretku dovelo do njegove konačne smjene s funkcije predsjednika entiteta RS tokom 2025. godine. Sjedinjene Američke Države pod Trumpovim vodstvom sada žele prekinuti takvu praksu radikalnih intervencija, što je u direktnom sukobu sa vizijom koju zagovaraju Berlin i Pariz.

About The Author